Heruitgave van ‘Tranen over Mortsel’

9789022328354In 2008 kwam mijn debuut uit: Tranen over Mortsel, een boek waarin de laatste getuigen van het zwaarste bombardement in België het woord nemen.

Vijf jaar later verschijnt Tranen over Mortsel opnieuw. Het boek ligt op 21 maart 2013 als een de volledig herziene editie in de winkel. Het opzet blijft hetzelfde: meer dan 350 getuigen nemen de lezers mee naar de puinhopen van 5 april en vertellen over het zwaarste bombardement uit onze geschiedenis. Ze vertellen hun verhaal aan een jonge generatie en ik laat als een regisseur ze om de beurt aan het woord.

Hoe nieuw de volledig herziene editie is, lees je hieronder.

Voorwoord van Bruno De Wever

brunodewever

Historicus Bruno De Wever (UGent en IPG) plaatst ter inleiding het bombardement in de bredere context van onze historiografie. ‘De stad Mortsel heeft zich de laatste jaren opgeworpen als een actieve memory maker’, besluit hij in het inspirerende voorwoord. ‘

Na drie generaties evolu

eert de sociale herinnering – de verhalen over het verleden die generaties aan elkaar vertellen – naar een culturele herinnering.’

Kaart van Mathias Van den Berge

Mathias en ik delen de liefde voor de vertelkracht van tekeningen. Als striptekenaar, maakte Mathias in 2012 een eigen interpretatie van de verhalen van 5 april en verwerkte die in een graphic novel. Maar het bleef niet bij dit indrukwekkende kortverhaal. In opdracht van de Stad Mortsel maakte hij een kaart van het getroffen gebied. In Tranen over Mortsel krijgt dat kunstwerk een verdiende plaats.

fragment kaart Mathias

101 nieuwe getuigenissen

De laatste vijf jaar heb ik meer dan 150 nieuwe getuigen ontmoet. 101 daarvan krijgen een plaats in de heruitgave. Een van hen is Monique Ex, die pas jaren later hoorde wat er gebeurd was met haar een haar familie: ‘Mijn ouders en grootouders woonden in de Hendrick Kuypersstraat, maar omdat ze bang waren voor een bombardement op de Gevaert-fabriek waren ze op zoek naar een nieuwe woning. Ze zouden die dag naar Edegem gaan om daar een huis te bezichtigen. Het was mooi weer en dus ging heel de familie te voet.’ De grootouders, moeder en de driejarige Raoul en baby Monique waren net op het Gemeenteplein toen het bombardement losbarstte: ‘Grootmoeder was opRaoul en Monique Ex op 4 april 1943 slag dood. Mijn broertje heeft nog een tijdje geleefd maar hij was te zwaar gewond. Vanaf zijn heupen was alles weg. Mijn moeder raapten ze op voor dood. Ze kwam terecht in een ziekenhuis waar ze nog net konden vermijden dat haar benen geamputeerd moesten worden. Grootvader werd getroffen in de keel. Hij was een man van ongeveer honderd kilogram, maar toen hij een jaar later stierf, woog hij er nog amper vijfendertig. Hij had niet meer kunnen eten door zijn wond.’

Aanvullend fotomateriaal

De laatste vijf jaar zijn er enkele opmerkelijke ‘nieuwe’ beelden van 5 april opgedoken. Zo is er de foto van Raoul en Monique Ex een dag voor de aanval. En de fotoreeks van slachtoffer Celine Delicaet, de ontvangster van de bus op het Gemeenteplein.

BUS-CelineDelicaet1

Les Abeilles

In 2008 wist ik nog maar weinig over dit privéschooltje, maar vandaag is het verhaal van haar leerlingen de basis voor een bijzonder nieuw hoofdstuk. Het verhaal van Georgette Nackers kon je al op deze blog volgen. In het boek komt zij uiteraard ook aan het woord, samen met onder andere de joodse broertjes Goldstein. ‘Dat bombardement heeft ons eigenlijk gered’, besluit een van hen. ‘Daardoor ging alle aandacht naar de slachtoffers en de aanval, en niet meer naar ons, de onderduikertjes.’

Verhaal van de bommenwerpers

Op de eerste pagina’s krijgen ook de verhalen van de Amerikaanse bommenwerpers en de Duitse verdedigers hun plaats. Dankzij het onderzoek van Achille Rely is het mogelijk om te achterhalen wat er misliep zo’n 7.000 meter boven Antwerpen, hoe 13 Amerikanen, 1 Duitser en 1 Engelsman omkwamen in de raid op de Erla-fabriek en waarom dit bombardement ook in de luchtvaartgeschiedenis een mijlpaal is.

Meisjes-Erla-Anny-Roelandt

Meisjes van de Erla-fabriek

Voor mij is een van de meest bijzondere verhalen dat van de vrouwelijke arbeiders in de Erla-fabriek. Vijf van hen vertellen hoe het doelwit van de luchtaanval wel degelijk getroffen werd. Interessant nieuw beeldmateriaal toont onder andere hoe Anny Roelandt en haar collega’s onnozel deden voor de camera tijdens de werkpauze in de fabriek. 

Nieuw onderzoek

De heruitgave past ook binnen het kader van mijn nieuw onderzoek over het dagelijkse leven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast loopt er momenteel een onderzoek aan de KUL over de traumatische ervaringen van 5 april. Ten slotte correspondeerde ik de laatste jaren met prof. Richard Overy over de geschiedenis van bombardementen in Europa tijdens de Tweede Wereldooorlog.

Tranen

De vorige epilogen van mezelf en Peter Adriaenssens zijn verwerkt in een nieuw afsluitend hoofdstuk over herinnering en herdenking aan de zwartste dag uit de Mortselse geschiedenis.

Slachtofferlijst

De 936 dodelijke slachtoffers wilde ik een waardige plaats in het boek geven. Daarom sluit een eindeloos lijkende opsomming van hun namen op de laatste pagina’s van Tranen over Mortsel het boek af. De oude bidprentjes die overlevers toen verzamelden om de doden te herdenken, illustreren de 936 namen.

Herdenking 5 april 2013

Bij de zeventigste herdenking van het bombardement zal de heruitgave van Tranen over Mortsel centraal staan. Maar er staat nog heel wat anders op de agenda. Op vrijdag 5 april zal Mortsel tijdens een herdenkingsevenement even stil zijn en op zaterdag 6 april is iedereen welkom op de plechtigheid op het ereperk in Mortsel-Dorp.

Wilt u mee de heruitgave van Tranen over Mortsel volgen?

Volg via Facebook!

Bestel jouw exemplaar in de lokale boekhandel of online via:  Standaard Boekhandel, Boekuil Mortsel, Cosmox.

Kom op 23 maart vanaf 16u naar de Standaard Boekhandel in Mortsel voor de signeersessie. Ook op 30 maart vanaf 10u kan je het boek bij mij kopen in de Standaar Boekhandel in Kontich.

Advertisements

2 gedachtes over “Heruitgave van ‘Tranen over Mortsel’

  1. Wil toch ergens melden dat de bus die volledig gevuld was met schoolkinderen met als chauffeur, mijn nonkel, zwaar gebombardeerd werd zonder overlevenden. Heb hier weinig over gelezen. Toch werd het in de les ‘geschiedenis’ in de school St. Lutgardisch, waar ik 9 jaar school volgde – kleuter en lagere school – heel duidelijk beschreven in de geschiedenisboeken en ook verteld aan de leerlingen aldus. Dan praat ik over de jaren 1965 ongeveer, tijdens de geschiedenisles. Ik ben nog een van de babybomkindjes geweest, dus mijn ouders hun broers en zussen waren in mijn ogen ‘heel oud’. Ikzelf was als laatste in 1957 geboren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s