260 jaar geleden: Aardbeving Lissabon 1 november 1755

Mais comment concevoir un Dieu, la bonté même,
qui prodigua ses biens à ses enfants qu’il aime,
et qui versa sur eux les maux à pleines mains?

Quel crime, quelle faute ont commis ces enfants
sur le sein maternel écrasés et sanglants?

Voltaire, Poème sur le Désastre de Lisbonne

De beroemde verlichte denker Voltaire stelde met dit gedicht een cruciale vraag: als God bestaat, waarom is er dan zo veel ellende?

terramoto-lisboaVoltaire was diep onder de indruk van wat Europa in 1755 was overkomen. Met zijn gedicht verwees hij naar een van de grootste drama’s uit onze moderne Europese geschiedenis: de aardbeving van Lissabon. Vandaag is het exact 260 jaar geleden dat de aarde beefde op zo’n tweehonderd kilometer westwaarts van de Portugese kust.Er volgde een tsunami die de kusten rond de Atlantische Oceaan overspoelde.

tsu1755LisbonTravelTime

De aardbeving en tsunami eisten in Portugal alleen naar schatting 40.000 slachtoffers. In Lissabon was de ravage het grootst. Om dit vergeten drama te herdenken reconstrueer ik aan de hand van de getuigenis van de Britse Charles Davy (°1722-1797) wat er die dag gebeurde.

Lees verder

2013

Collage Serrien

Terwijl 2014 alles heeft om een historische jaar te worden, deed 2013 het alvast voor. Tijd voor een scherpe terugblik aan de hand van enkele sprekende beelden. Voor mij was het een productief jaar. In maart kwam de volledige hernieuwde editie van Tranen over Mortsel uit, ter ere van de zeventigste herdenking van het bombardement van 5 april 1943. Dit in een jaar waar onmenselijke rampen plaatsvonden in onder andere de Filipijnen, Lampedusa, Bangladesh en Damascus. Begin oktober verscheen mijn tweede boek Oorlogsdagen. Daarin nemen 32 dagboekschrijvers de lezers mee naar het leven in bezet gebied tijdens de Eerste Wereldoorlog. Er waren het laatste jaar heel wat oorlogsdagen in onder andere Syrië, Mali, CAR en Egypte. Mijn boeken waren in 2013 pijnlijk actueel, de verhalen van zeventig en honderd jaar geleden droevig herkenbaar.

Lees verder

Heruitgave van ‘Tranen over Mortsel’

9789022328354In 2008 kwam mijn debuut uit: Tranen over Mortsel, een boek waarin de laatste getuigen van het zwaarste bombardement in België het woord nemen.

Vijf jaar later verschijnt Tranen over Mortsel opnieuw. Het boek ligt op 21 maart 2013 als een de volledig herziene editie in de winkel. Het opzet blijft hetzelfde: meer dan 350 getuigen nemen de lezers mee naar de puinhopen van 5 april en vertellen over het zwaarste bombardement uit onze geschiedenis. Ze vertellen hun verhaal aan een jonge generatie en ik laat als een regisseur ze om de beurt aan het woord.

Hoe nieuw de volledig herziene editie is, lees je hieronder.

Lees verder

Het verhaal van de bus

Bij een tentoonstelling vol sterke verhalen sneuvelen er altijd enkele interessante details. Zo ook bij Onbekende Beelden, Sterke Verhalen in de Genste Sint-Pietersabdij, waar ik de geschiedenis van de foto vertel die op de cover van de eerste uitgave van Tranen over Mortsel stond. Bezocht je de tentoonstelling en bleef je nog wat op je honger zitten? Dan kan je hieronder het volledige verhaal lezen.

Wil je meer weten over het bombardement en mijn boek Tranen over Mortsel? Klik dan op deze link!

Lees verder

onbekende beelden, sterke verhalen

één oorlogsfoto waarachter een groot verhaal schuil gaat…

dat is het concept van de tentoonstelling ‘onbekende beelden, sterke verhalen’ die vanaf 16 november 2012 tot 21 april 2013 loopt in de Gentse Sint-Pietersabdij. Dit is een van de geselecteerde foto’s: een treurend koppel, een meisje en drie andere personen staan bij het uitgebrande karkas van een bus. De foto werd genomen kort na het bombardement op Mortsel van 5 april 1943.

Mijn opdracht: uitzoeken wat het verhaal achter dit beeld én verwerken in de tentoonstelling. Het resultaat kan u vanaf 16 november gaan bewonderen.

Meer info? Website van de Sint-Pietersabdij en hieronder alvast een voorproefje.

Lees verder

Gelezen: ‘Hiroshima’ van John Hersey

‘Juffrouw Toshinki Sasaki, een medewerkster op de afdeling Personeelszaken van de tinsmelterij Oost-Azië, had zich net omgedraaid om een praatje te maken met het meisje aan het bureau naast haar.

Dokter Masakazu Fuji, arts, was net op de veranda van zijn privé-kliniek gaan zitten om de krant te lezen.

Mevrouw Hatsuyo Nakamura, een kleermakersweduwe, keek vanuit haar keukenraam naar haar buurman.

Pater Wilhelm Kleinsorge, een Duitse geestelijke, lag op een veldbed in het missiehuis een jezuïtisch tijdschrift te lezen.

Dokter Terufumi Sasaki, een jonge chirurg, liep door de gang van een ziekenhuis met in zijn hand een bloedmonster voor een syfilistest.

Eerwaarde Kiyoshi Tanimoto, predikant van de methodistenkerk van Hiroshima, wilde net in een voorstad een lading kleding afleveren bij het huis van een rijke man.’

…en toen viel de bom, op 6 augustus 1945 om kwart na acht ’s ochtends. Met een ongeziene kracht ontplofte Little Boy boven de Japanse stad. In een fractie van één seconde kwamen meer dan 75.000 mensen in het epicentrum om, in een flits waren duizenden gewoonweg verdwenen: verpulverd of gesmolten. De dagen na het bombardement, kwamen nog duizenden om het leven. John Hersey vertelde met dit boek het verhaal van deze zes overlevers.

Lees verder

Het verhaal van Georgette

Yentl en Liana luisteren naar het verhaal van Georgette en haar man. ‘Het waren zeer lieve en aangename mensen’, schrijven ze in een e-mail. ‘Soms hadden we de indruk dat ze niet alles durfden vertellen omdat ze zoveel gruwelijke dingen hebben gezien. De man is ook twee keer emotioneel geworden, dus dat begrijpen we wel.’

Tijdens het bombardement werden drie scholen zwaar getroffen door de Amerikaanse bommen: in Sint-Vincentius stierven 103 van de ongeveer 370 leerlingen , in de Guido Gezelleschool in de Eggestraat haalden ze 23 dode jongetjes vanonder het puin, in de Sint-Lutgardisschool lieten 63 kinderen het leven. Maar in de Edegemsestraat 37 was er een vierde getroffen school, waar we heel weinig over weten: het privéschooltje Les Abeilles en Georgette was een van de leerlingen.

Lees verder

Het verhaal van Flor

Ik ben een groep aan het rondleiden langs de panelen van mijn historische wandeling over het bombardement en ik vertel het verhaal van Flor, dat hij opschreef tijdens het onderzoek voor Tranen over Mortsel. Als 7-jarige ging hij naar de Guido Gezelleschool in de Eggestraat. Toen een voltreffer een gang vol schuilende kinderen deed instorten, raakte Flor bedolven onder het puin. Iemand in de groep onderbreekt mij. Hij zegt: ‘Dat was ik. Die jongen, dat was ik.’ Flor staat plots in het midden van de groep. Een onvergetelijk moment. Dertig mensen luisteren stil en aandachtig naar zijn verhaal.

Lees verder

Het verhaal van Irène

Ik bel naar Irène. Met een stille stem neemt de 83-jarige getuige van het bombardement op. ‘Of ze Lisa nog kent?’ vraag ik haar. ‘Ja, dat is een heel speciaal meisje’, antwoordt Irène vol lof, ‘Ze had net als ik een bijzondere voeling voor muziek.’ Lisa is een leerling van het Koninklijk Atheneum in Mortsel dat het afgelopen half jaar de opdracht kreeg om Irène te interviewen. De twee hadden elkaar nog nooit gezien en hun gesprek liet een diepe indruk na, bij allebei. Aan de telefoon vervolgt Irène met zachte stem: ‘Lisa heeft voeling met het stellen van haar grenzen, zelfs met haar weinig levenservaring. Haar ouders mogen fier zijn op zo’n dochter. Ze toonde heel veel respect en had precies al ervaring met interviews.’ Ze hoopt dat Lisa ook komt naar de herdenking van dit jaar. ‘Ik heb er van genoten. Tot en met. Dat op mijn leeftijd nog te mogen meemaken met zo iemand jong… dat had ik nooit gedacht. Dit geeft mij heel veel positieve energie.’

Lees verder

‘De koning van Spanje was ziek van zijn eigen griep’

Journalist, oprichter van de krant Haagse Post en bankier Samuel Frederik Van Oss publiceerde in 1932 zijn dagboek uit 1918 en 1919. Onder het pseudoniem Johan Goerée d’Overflacquée schreef Samuel hoe hij het jaar na de Eerste Wereldoorlog beleefde in ‘s Gravenhage (Den Haag). Een groot deel van het dagboek van Samuel is fictie, maar toch is het bruikbaar voor onderzoek.

Ik stootte op dit dagboek bij mijn onderzoek voor mijn boek over het dagelijkse leven tijdens de Eerste Wereldoorlog. Vermits ik enkel bezet Vlaanderen behandel en het stilaan tijd is voor een voorsmaakje, citeer ik de reflecties van Samuel over de Spaanse Griep.

Lees verder