In mijn tiende boek Het verloren land vertel ik het verhaal van de Verenigde Nederlanden (1579-1609), de allesbepalende scheidingsoorlog en de geschiedenis van onze geschiedschrijving. Ook het bijzondere verhaal van Lier kreeg een plaats in mijn boek. Hieronder lees je hier meer over, én krijg je nog extra info!
Mijn boeken kopen? Doe dat bij de Standaard Boekhandel in Lier!
Lierse geuzengeschiedenis
Lier is van oudsher een van de belangrijkste Brabantse steden met een grote Bourgondische voorgeschiedenis. Haar strategische ligging tussen de grote steden Antwerpen, Mechelen en Brussel zorgde voor een politieke en economische belangstelling van buitenaf. Toen de geuzenrevolte in 1566 losbarstte kon de stad dan ook niet ontsnappen aan het religieuze geweld. Emanuel van Meteren schreef in zijn Historien:
“Wanneer men zo’n beeldenstormerij te Lier ook van plan was te doen, hebben de Heren van de Wet [de stadsbestuurders], om zoiets te verhoeden en de roverij te beletten, bevolen alle beelden en andere dingen af te nemen en de kerk leeg te maken. Hierna hebben ze dit aan de afgevaardigden van de beeldenstormers getoond.”
Vanaf de komst van de hertog van Alva kwam Lier stevig onder controle van de Spaanse troepen. Het diende als uitvalsbasis om de geuzendreiging in Antwerpen te counteren. Toen in 1576 Spaanse muiters in Maastricht tekeer gingen, was Lier een van de plaatsen waar de koninklijke troepen hun basis hadden van waaruit ze Antwerpen zouden aanvallen waarop de gruwelijke Spaanse Furie volgde. De beroemde Spaanse kapitein Juliaan Romero leidde het garnizoen in Lier. Emanuel van Meteren schreef over de situatie eind oktober 1576:
“Na de jammerlijke plundering van Maastricht de 20ste van de wijnmaand [oktober], dachten zij hun goed, Maastricht, Lier en Antwerpen door middel van het Kasteel [Citadel] te behouden. Juliaan Romero kreeg vier vaandels Walen om de passage van Walem te verzekeren en dezelfde te beletten dat ze afgesneden werden van de Spanjaarden op het Kasteel van Antwerpen. Zij sloegen ook over de 400 mannen van Floyons volk, die zelf gevangen bleef. Desgelijks werd ook Monsieur de Corpus besprongen, die bij Lier en Duffel gesterkt lag, op het water de Nete. Deze feiten maakten overal in de [Neder]landen een gruwelijk afschrikken en heeft de regerende de Staten der Landschappen te Brussel doen besluiten zich te verzekeren van de stad Antwerpen, tegen het Kasteel, maar het was te laat…”
Het was inderdaad te laat. De verdedigingslinie die Antwerpenaren, geuzen en staatse troepen hadden opgeworpen hield niet lang. Vanaf 4 november werd de stad dagenlang geplunderd. Duizenden mensen kwamen om. In de maanden hierna kregen de opstandige Staten-Generaal ook in Lier veel meer steun. Uiteindelijk werden de Spanjaarden gedwongen te vertrekken en koos de stad de kant van Antwerpen en Brussel.
Lier en het verloren land
De oprichting van de Verenigde Nederlanden in 1579 betekende voor een groot deel van de Lierenaars het begin van een periode waarin hun katholieke geloof werd onderdrukt. Zowel vanuit Antwerpen als Brussel was er politieke druk. Hierdoor wilde de stad meer neutraal zijn zoals Mechelen. Emanuel van Meteren schreef hoe er in beide steden ‘veel gemor was’, ook tegen Willem van Oranje en diens kandidaat-landvoogd Matthias van Oostenrijk. Er kwam een Schots-Engels huurlingenleger als staats garnizoen te liggen. Toen in het voorjaar van 1580 Mechelen gedwongen werd om zich aan te sluiten bij de Verenigde Nederlanden, gebeurde dit onder dreiging van deze troepen uit Lier.
In de zomer van 1582 kwam de stad opnieuw onder spanning. De Franse hertog van Anjou was aangesteld als de nieuwe Brabantse hertog en was op weg om onder impuls van Oranje de staatse vorst van de Verenigde Nederlanden te worden. Ondertussen was zijn tegenstrever, de koninklijke landvoogd Alexander Farnese, aan een heroveringstocht begonnen. Emanuel van Meteren schreef hoe begin augustus 1582 de stad werd verraden:
De impact van het verraad van Lier was immens, vooral in Antwerpen. Hieraan heb ik een uitvoerig stuk gewijd in Het verloren land (p. 96-99). Dus dat zal je nu zeker moeten lezen.
Zie Het verloren land, p. 62, 96-99, 107, 108, 144, 145, 273, 311, 343, 369, 370, 383, 445, 474, 537, 538
Lier in mijn andere boeken
Bij het bombardement op Mortsel kwamen veel Lierenaars om. Een groot deel van de hulpverleners kwam reeds op 5 april 1943 vanuit Lier naar het platgebombardeerde gebied. Hun verhalen staan in mijn boek Tranen over Mortsel en zijn ook opgenomen op de Lierse herinneringspagina van onze vzw 5 april 1943.
