Concentratiekamp Dora-Mittelbau

cover-lowresDora, zo werd het subkamp van Buchenwald in het Thuringse Harzgebergte gedoopt eind augustus 1943. Een jaar later werden de onderaardse fabriekshallen omgevormd tot een hoofdkamp. Het was daar dan in alle geheim de V-wapens werden geproduceerd. Van de 64.000 concentratiekampgevangenen overleefden meer dan 20.000 de vreselijke tijd in de werkkampen niet. Er waren meer dan 2600 Belgische gevangenen, waarvan er tussen de 1200 en 1400 het niet overleefden.

Het verhaal van Dora is een belangrijk onderdeel van mijn boek Elke dag angst. Meer info hierover vind je via deze link.

Beelden

De Franse gevangene Maurice de la Pintière (°1920-2006) maakte misschien wel meest indrukwekkende tekeningen van het leven in Dora.

 

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Subkampen

Dora had meer dan vijftig subkampen. Hieronder zijn de belangrijkste opgesomd.

Blankenburg ligt zo’n 45 kilometer ten noorden van de Doratunnels. Het werkkamp, genaamd Klosterwerke, lag in het naburige Oesig. Op 23 augustus 1944 arriveerde de eerste 500 gevangenen, waarvan 369 Belgen van het konvooi van 10 augustus.

Boelckekazerne was gelegen in Nordhausen. Sinds 1942 diende de kazerne als verblijfplaats voor Oost-Europese en Franse krijgsgevangenen en toen de werkzaamheden in Dora begonnen, kwa- men er maar liefst 6000 dwangarbeiders van allerlei nationaliteiten bij. Die laatste groep bestond grotendeels uit uitgeputte mannen, die niet langer in de kampen rond Dora konden werken. In april 1945 werd de kazerne zwaar getroffen tijdens het geallieerde bombardement op Nordhausen. Er kwamen naar schatting 1500 gevangenen om.

Ellrich is ongetwijfeld het meest bekende subkamp van Dora. In maart 1945 waren er naar schatting 8000 gevangenen in Ellrich en Woffleben samen.

Het kleine dorpje Harzungen herbergde een van de meest gevreesde kampen rond de Doratunnels. Het met prikkeldraad omringde barakkenkamp was in juni 1944 klaar. De gevangenen moesten dagelijks marcheren naar de bouwwerven aan de Himmelberg en Woffleben. De meeste gevangenen waren Frans en Belgisch.

Langenstein

Osterode

Rottleberode

Een van de laatste grote subkampen was Woffleben, dat eigenlijk een subkamp was van Ellrich. Het kamp werd in gebruik genomen in januari 1945, zodat de gevangenen niet telkens vanuit Ellrich en Harzungen moesten komen.

Belgen in Dora

De oorlog van Maurice Bouchez (°1924-2011) uit Ronse begon met de vlucht als zestienjarige CRAB (meer info) naar Zuid-Frankrijk. Na zijn thuiskomst op 5 augustus 1940 raakte hij betrokken bij het lokale verzet. Hij werd samen met de andere Ronsenaars gedeporteerd naar Dora.

August Cannaerts
August Cannaerts
(°1905-1944) uit Heultje (Westerlo) kwam met het konvooi van 8 augustus 1944 via Buchenwald in Dora terecht. Hij was door de Gestapo gearresteerd op 14 juli 1944 omdat hij in het lokale verzet zat waarvoor hij onder meer geallieerde piloten hielp onderduiken. Op 25 december 1944 (kerstdag…) overleed hij in Ellrich.

Leopold Claessens (°1924-2011) uit Antwerpen

Louis Clukkers (°1898) uit Tienen klom in het Revier van Harzungen op tot Schreiber. Hij overleefde de oorlog niet.

Karel Daems (°1924) uit Vorst belandde in de zomer van 1944 in Breendonk, waarna hij met het vierde Belgische konvooi (10 augustus) via Buchenwald in het Blankenburg terechtkwam. Na de oorlog noteerde hij zijn ervaringen in het ongepubliceerde werk Een jaar om nooit te vergeten, dat je via deze link kan raadplegen.

Pierre Joseph Denis (°1921)

François De Coster (°1920)

Robert du Bois de Vroylande (°1907-1944) was een schrijver uit Antwerpen. Hij was op 18 februari 1944 gearresteerd in zijn woning in Leuven omdat hij op een lijst stond met mensen die van anti-Duitse gevoelens verdacht werden. Na enkele maanden Breendonk arriveerde hij met het konvooi van 8 mei in Ellrich. In dat kamp overleed hij op 6 december 1944, ver weg van zijn vrouw en kinderen.

Jules Fraipont (°1922)

Valentijn Haemhouts (°1926) uit Olen

halkin-achterflapLéon Halkin (°1906-1998) uit Luik, waar hij als professor geschiedenis doceerde aan de universiteit, trad in september 1940 toe tot het verzet. Hij werd op 17 november 1943 gearresteerd en belandde in Breendonk. Een klein jaar later werd hij overgebracht naar het concentratiekamp Gross-Rosen. Op 8 februari 1945 kwam hij na een helse treinrit terecht in Dora. Uiteindelijk belandde hij in de Boelckekazerne in Nordhausen, waar hij het geallieerde bombardement van 4 en 5 april meemaakte. Hij schreef later het boek À l’ombre de la mort over zijn tijd in de kampen. De Nederlandse vertaling kan je via deze link lezen.

Jos Huybreghts (°1922) uit Turnhout

René Lambrechts (°1923-1981) uit Heist-op-den-Berg

Dokter Fernand Maistriaux uit Beauraing werd arts in het Revier van Rottleberode.

Eugène Soudan (°1880-1960) uit Ronse, waar hij ook burgemeester was. Hij was tevens minister in verschillende voor- en na-oorlogse regeringen.

pierre-stippelmans
Pierre en Fernand Stippelmans bij hun thuiskomst

Oleg Steenbrugge (°1918)


Pierre Stippelmans
(°1925-2015) kwam samen met zijn broer Fernand (°1922-1998) in februari 1945 terecht in Dora.

Albert Van Hoey

louis-vivijs
Louis Vivijs

Louis Vivijs (°1923-2012) uit Tisselt kwam in contact met de verzetsbeweging De Zwarte Hand, die zijn broer mee had opgericht. In de herfst van 1941 belandde hij na zijn arrestatie in Breendonk. Na de Antwerpse Begijnenstraat en de gevangenis van Sint-Gillis, kwam hij uiteindelijk in Duitse gevangenissen en strafkampen terecht. In 1945 maakte hij het einde van het concentratiekamp Gross-Rosen mee en werd hij gedeporteerd naar Dora. Zijn vreselijke reis eindigde in de Boelckekazerne in Nordhausen, waar hij het geallieerde bombardement meemaakte.

Joseph Woussen (°1893) uit Luik ontpopte zich tot de natuurlijke leider van de Belgen in Dora. Hij stond bekend als ‘de generaal’, wat verwees naar zijn verleden als luitenant-kolonel bij het Belgische leger. Tijdens de Duitse bezetting nam hij de leiding van het lokale verzet en werd hij een van de hoofdfiguren van het Geheim Leger. In Chaudfontaine is er een straat naar hem genoemd.

Meer info?

BewarenBewaren